AB Müktesebatı
AB politika alanları
- Gümrük Birliği
- Adalet ve İçişleri
- Balıkçılık
- Bilgi Toplumu
- Bilim ve Araştırma
- Bölgesel Politika
- Çevre
- Eğitim
- Ekonomik ve Parasal Birlik
- Enerji
- Gümrük Birliği
- Ortak Dışişleri ve Güvenlik
- Rekabet
- Sanayi Politikası
- Sosyal Politika
- Tarım
- Taşımacılık Politikası
- Ticaret Politikası
- Tüketici Politikası
- Vergilendirme
Müzakere süreci
1. TARAMA SÜRECİ
İlk aşama, tarama sürecidir. Tarama sürecinde AB müktesebatı incelenmekte, aday ülkeler müktesebat hakkında ayrıntılı olarak bilgilendirilmekte ve aday ülke ulusal mevzuatlarının AB müktesebatı ile ne ölçüde uyumlu olduğunun tespiti yapılmaktadır.
Bu süreçte ulusal hukukun müktesebata uyum düzeyi, potansiyel sorun alanlarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Değerlendirme sonucunda aday ülkenin Topluluk mevzuatı ile çelişen ve değiştirilmesi ya da kaldırılması gereken düzenlemelerinin belirlenmesi gereklidir. Müzakerelerin başlatılacağı konu başlıklarının saptanması da bu dönemdedir.
2. MÜZAKERE POZİSYONLARININ HAZIRLANMASI
Müzakere pozisyonları, AB’ye aday ülkelerin katılım müzakereleri sürecinde Topluluk müktesebatına uyum açısından pozisyonlarını ortaya koydukları belgelerdir. Müzakere pozisyonunda aday ülkenin ulusal mevzuatını ne şekilde müktesebata uyumlu hale getireceği ve uygulayacağı, bunun yanı sıra uygulama için nasıl bir kurumsal yapı oluşturacağı açıklanmaktadır.
3. POZİSYON BELGELERİNİN AB DÖNEM BAŞKANLIĞI’NA SUNULMASI
Aday ülke, her müktesebat başlığı için hazırladığı “pozisyon belgesi”ni AB Konseyi Dönem Başkanlığı’na sunmaktadır. AB Dönem Başkanlığı, aday ülke tarafından gönderilen pozisyon belgesini AB üye ülkelerine ve AB Komisyonu’na iletmektedir. AB Komisyonu Genişleme Genel Müdürlüğü her pozisyon belgesini konuya ilişkin ilgili sektörel genel müdürlük ile birlikte inceledikten ve aday ülkeye sorular sormak suretiyle sunulan belgenin netleşmesini temin ettikten sonra, buna cevaben bir “ortak pozisyon taslağı” hazırlamaktadır. Söz konusu ortak pozisyon taslağı AB Komisyonu tarafından Konsey’e iletilerek buraya bağlı olarak oluşturulan Genişleme Çalışma Grubu’nda tartışılmakta ve üye ülkelerin katkıları alınarak son şekli verildikten sonra AB Konseyi’ne (Genel İşler ve Dış İlişkiler Konseyi) sunulmaktadır.
4. MÜZAKERELERİN AÇILMASI
Esas itibarıyla aday ülkelerin müzakereler süresince müzakere ettikleri konu, ilgili başlığa ilişkin düzenlemelerin hangi takvime göre yapılacağıdır. Bir konu başlığında gerçekleştirilecek düzenlemenin aday ülkeye altında kalkması zor bir maddi yük getirmesi durumunda bu konuda uyum süreci zamana yayılmaktadır.
Katılım Ortaklığı Belgesi ile aday ülkenin KOB’a uyum yönünde ortaya koyduğu taahhütleri ve takvimi içeren Ulusal Program, yine Komisyon tarafından hazırlanan ve aday ülkenin kaydettiği ilerlemeleri ve mevcut eksiklikleri ortaya koyan ilerleme raporu sürecin ayrılmaz parçalarıdır.
5. MÜZAKERELERİN TAMAMLANMASI
İlgili başlıkta yasal mevzuatta sağlanan ilerlemenin somut ve kabul edilebilir bir plan dahilinde halinde, zirve toplantısında alınacak karar neticesinde müzakereler geçici olarak kapatılmaktadır. Müzakerelerde “herşey üzerinde anlaşma sağlanmadığı sürece hiçbir şey üzerinde anlaşma sağlanmaması” ilkesi geçerlidir. Bu süreç içinde müktesebata yeni eklemeler yapılması ya da tadil edici düzenlemeler getirilmesi de olasıdır. AB tarafından, müzakereleri tekrar açma hakkını saklı tutmanın bir başka amacı da ilgili aday ülkenin taahhütlerini yerine getirme konusunda gerekli önlemleri almama ihtimalini ortadan kaldırmaktır. Müzakereler neticesinde sağlanan tam anlaşma ile, geçici olarak kapanmış olan başlığın nihai olarak kapatılması gerçekleşmektedir.
6. KATILIM ANTLAŞMASI’NIN ONAY SÜRECİ
Müzakerelerin tamamlanmasını takiben, ilgili aday ülkenin AB’ye katılım şartlarını ortaya koyan Katılım Antlaşması hazırlanmaktadır. Antlaşma taslağı onaylanmak üzere Avrupa Parlamentosu (AP) ve AB Konseyi’ne sunulmaktadır. Parlamento, ilgili AP Komitesi’nin raporunu da değerlendirerek Antlaşmayı genel oturumda onaylama prosedürüne göre görüşmeye açmaktadır. Prosedüre göre onay kararı, salt çoğunluk usulüyle (üye tam sayısının yarısından bir fazla oy) alınır. AP’nin onayı alındıktan sonra Antlaşma’nın Konsey tarafından oybirliği ile onaylanması gerekmektedir.
Avrupa Parlamentosu ve Konsey’in onayını takiben Antlaşma, üye ülkeler ve ilgili aday ülke tarafından imzalanmakta, üyelik, Katılım Antlaşması’nın bütün akit tarafların (AB üyesi ülkeler ve aday ülke) kendi anayasal usullerine göre onaylandıktan sonra (meclis onayı ya da referandum) yürürlüğe girmekte, ve katılım süreci tamamlanmaktadır.
